جمعه هشتم مهرماه 1384 ـ برابر با 30 سپتامبر 2005

در سال 1910 در سن سی و يک سالگی با همراهی و همکاری روشنفکرانی چون «جان ريد»، روزنامه نگار پرآوازه آمريکايی، و «اما گلدمن»، يکی از اولين و مهمترين فمنيست های جهان، جنبشی را آغاز کرد که نامش « جنبش کنترل بارداری» بود. او ابتدا در ارتباط با بهداشت و مسايل جنسی زنان به تحقيق پرداخت و در اين امر بخصوص ايده های اما گلدمن به او کمک زيادی کرد. اما گلدمن معتقد بود که: «تا کنترل بارداری نباشد زنان قادر نيستند در آمیزش جنسی با احساسی مساوی با مرد ارتباط برقرار کنند و از اين ارتباط لذت ببرند. چرا که هميشه ترس و هراس بچه دار شدن با آنهاست.» در سال 1912 مارگريت سنگر اولين مقاله اش را درباره تعليمات جنسی در نيويورک منتشر کرد. اين مقاله که سر و صدای زيادی برانگيخت عنوانش خيلی ساده بود:«چيزی که هر دختری بايد بداند.» در اين مقاله او به باز کردن مسايل جنسی و آموزش جنسی برای دختران نوجوان پرداخت. و سپس دست به انتشار نشرياتی در اين مورد زد و بالاخره در سال 1916 کلينيکی را تاسيس کرد به نام «کلينيک کنترل حاملگی در آمريکا». اگرچه که اين کار به دستگيری و زندانی شدن اين زن بزرگ و شجاع انجاميد، اما سبب شد که جامعه آمريکا بيشتر متوجه اين موضوع شود و سنگر توانست به سرعت حمايت روزنامه نگاران، روشنفکران و به خصوص پزشکان و حقوقدانان را جلب کند. اقدامات پیگیر حقوقی او موجب شد که عاقبت محاکم فدرال نخست به پزشکان اجازه دادند تا اشخاص را در مورد روش های کنترل بچه دار شدن راهنمايي کنند و سپس در سپتامبر 1936، قانون مصوب 1873 را که  «قانون کامستاک» نام داشت تفسيری تازه کردند و به پزشکان اجازه داده شد تا بتوانند وسايل جلوگيری از حاملگی را به آمريکا وارد کرده و در اختيار مراجعينشان قرار دهند. تا قبل از آن، اين قانون مطالب مربوط به وسايل جلوگيری از حاملگی را به عنوان مواد ضد عفت عمومی تشخيص می داد. سنگر همچنين بنيانگذار «فدراسيون کنترل بچه دار شدن» در آمريکا، و «فدراسيون بين المللی فرزند آوری برنامه ريزی  شده» در جهان است که کار خود را از شهر ژنو در سال 1953 آغاز کرد. قرص ضد حاملگی در سال 1965 قانونی شد و درست، چند ماه بعد از این واقعه، موسس جنبش کنترل بارداری در سن 86 سالگی در يک خانه سالمندان زندگی را ترک گفت، گويي که ديگر آرزويي نداشت. اما اين در واقع آغاز راه بود.

 ببندند و در پارک ها و اماکن خلوت راه بيافتند و به مجازات مردان تجاوزگر مشغول شوند. اميدوارم کسانی نيز پيدا شوند که دستگاهی برای به پايان رساندن محروميت های جنسی ناشی از فقر، مذهب، و بيماری های روانی بسازند و به بازارهای جهانی بفرستند.

برای انجام فعاليت های سياسی برخوردار هستند اما برخی باورهای بومی هنوز مانع فعاليتهای اجتماعی و سياسی زنان شمرده می شود.» البته، برخلاف نظر خانم مسعوده جلال، زنان و مردان در قوانين افغانستان برابر نيستند و قانون اساسی اين کشور هم بر بنیاد قوانين مذهبی نوشته شده است. با این همه قانون فعلی این کشور به مراتب از قوانین اساسی کشورهای عراق و ايران بهتر بوده و به گونه ای طراحی شده است که می شود تفسيرهايي زمينی و امروزينی از آن گرفت. و بخاطر وجود همين امکان است که می شود اميدوار بود، به مرور، زنان افغانستان بر باورهای بومی زن ستيز موجود در این کشور پيروز شوند.

******************************

جمعه اول مهرماه 1384 ـ برابر با 23 سپتامبر 2005

بريم. و و اعمال او در ارتباط با مسايل مربوط به زنان، مسايل اجتماعی، سياست و حتی کارهای اقتصادی تيتر اکثر روزنامه های آمريکا بود. او حتی اولين زنی است که نخستين دفتر خريد و فروش سهام را در وال استريت راه انداخت. و در همين سال ها بود که آخرين و سومين ازدواجش با يکی از بانکداران ثروتمند انگليسی باز سر و صدای زيادی بپا کرد. او همچنين دو نشريه جنجالی غير سنتی به راه انداخت که در يکی، با برملا کردن زندگی خصوصی مردان مشهور، با روش های تبعيض آميز بين زن و مرد، در افتاد (که به خاطر اين کار ماه ها و به عنوان برهم زدن اخلاق عمومی به زندان رفت) و در نشريه ديگرش که جنبه بين المللی داشت به ترجمه ی متون مهم جهانی اقدام کرد. در همين نشريه بود که برای اولين بار ترجمه مانيفست کمونيست انتشار پيدا کرد. از طريق همين نشريات او هر هفته کمپنی برای زنان سافرج ترتيب داده بود و سخنرانی هائي انجام می داد که، برای آن زمان آمريکا، شجاعانه و غير معمول و غير سنتی  بود. او اولين زنی بود که در کنگره آمريکا درباره برابری حقوقی اجتماعی زنان سخنرانی کرد. او در اين سخنرانی همچنين در ارتباط با عشق آزاد، و خواستاری قانونی آن سخن گفت. و او اولين زنی بود که کانديدای رفتن به کاخ سفيد و احراز پست رياست جمهوری شد. ويکتوريا وودهال را حزب تساوی حقوق در سال 1872، يعنی 133 سال پيش، کانديدای اين پست کرد. وودهال پس از مرگ همسرش در انگلستان ماندگار شد و در واقع سال های آخر زندگی اش را در انگلستان سپری کرد. او در آن سال ها هم دست از تلاش برنداشت. در آنجا مدارسی ساخت که به ارائه روش های تازه کشاورزی می پرداختند و جالب است که  در اين مدارس هم قسمت هايي را به آموزش زنان و بالابردن تخصص زنان در اين مورد اختصاص داده بودند. 

******************************

جمعه 24 شهريور 1384 ـ 16 سپتامبر 2005

اين درس دیگری است برای ما زنان که هيچوقت و تحت هيچ شرايطی مبارزه برای بدست آوردن حقوق خود را فراموش نکنيم و بهانه هايي مثل «سوسياليسم اگر بيايد همه چيز حل می شود»، يا «در فضايي دموکرات زنان به حقوقشان می رسند» و يا «بگذاريد اين مشکلات سياسی حل شود مساله زنان حل خواهد شد» را باور نکنيم و کنار همه ی مبارزاتی که برای آزادی به طور کل داريم، آزادی و حقوق زنان در زير پوشش «جنبش مستقل زنان» را فراموش نکنيم.

خودشان برای فروش کتاب اضافه کرده اند و آن اين است که «مردم ناشرين زن را قبول ندارند» و اين نکته از نظر ميزان فروش به آنها لطمه می زند. آیا این مسئله را نباید ناشی از فضايی دانست که زن و مرد را در همه چيز از هم جدا می کند؟ يعنی مشکل فقط اين نيست که در قوانين قضايي و حقوقی جمهوری اسلامی و در کل قانون اساسی آن زنان با مردان مساوی  نيستند. مشکل در آن است که اِعمال اين قوانين، در متن زندگی روزانه، انسان های يک جامعه را به مرور به اين باور می رساند که زنان واقعا توانايي بسياری از کارها را ندارند. آن وقت اين غلط غير انسانی که زنان قضات خوبی نيستند،  مديران و سياستمداران  خوبی نيستند، نمی توانند وزير و وکيل و رييس جمهور شوند، نمی توانند ناشرين خوبی باشد رفته رفته توسعه پيدا می کند و کار به جايي می رسد که زنان فقط می توانند در خانه بمانند و خدمت شوهر و بچه هايشان را بکنند. يعنی، در این فضا، نه تنها فيزيک زن را برای کارهايي نامناسب می بينند بلکه مغز او را هم ناتوان بشمار می آورند. و اگر وضع همين گونه پيش برود بايد منتظر باشيم که زنان فعالمان، مثل قرون وسطی، سبيل بگذارند و لباس مردانه بپوشند؛ و حتما زنان نويسنده مان هم با نام پدر و شوهر و برادرشان بنويسند تا هم مقبول جامعه باشند و هم گرفتار سانسور نشوند.

مشکل اساسی زنان تبعيض است نه شوهر

           اخيرا دکتر انور صمدی راد، يکی از اساتيد دانشگاه در رشته آسيب شناسی،  در ارتباط با زنان مجرد دست به تحقيق جالبی زده است. اين تحقيق مورد توجه زيادی قرار گرفته و من ديده ام که چه در داخل ايران و چه در خارج از مرزها همه از آن سخن می گويند. اين تحقيق، که بر روی تعداد پانصد و چهل و چهار زن انجام شده، به نکاتی می پردازد که اگرچه اکثر آنها کم و بيش برای همه روشن است اما در اینجا  تحقيق آنها را مستند می سازد. مهمترين نکته مطرح شده آن است که «برخلاف آنچه در ابتدا به نظر مي‌رسد، ازدواج نكردن و نداشتن همسر مشكل بزرگ و اساسی اغلب دختران مجرد نيست چرا كه ٥/٥٢ درصد دختران مجرد با اين موضوع كه نداشتن همسر بزرگترين مشكل آنهاست مخالف يا بسيارمخالف بوده‌اند و ٣٤ درصد از آنها هم نداشتن استقلال و وابسته بودن به خانواده پدري، نداشتن استقلال مالي يا درآمد شخصي را مهمترين مشكل خود ابراز كرده‌اند. » در عین حال، اکثريتی هشتاد درصدی از اين زنان مجرد گفته اند که : «امكان زندگي بدون دغدغه خاطر و نگراني براي دختران مجرد در جامعه ما وجود ندارد» دکتر صمدی راد در تحقيق جالب خود از نود درصد زنانی حکایت می کند که قوانين و سياست های اجتماعی حاکم بر سرزمين ما را تبعيض آميز می دانند؛ و دردناک ترين نکته ای که در اين تحقيق آمده است به وضعيت فرزندان زنان مجرد مربوط می شود. در این مورد دکتر صمدی می گويد: «آينده روشن و اميدوار کننده ای برای آنها نيست و هيچ کس از آنها حمايت نمی کند.» و اما توجه کنيد که اين تحقيق در تهران انجام شده است و بين پانصد و چهل و چهار زن. شما فکرش را بکنيد اگر اين تحقيق امکان بررسی وضعيت زنان ما را در شهرستان ها و به خصوص شهرهای دور افتاده داشت چه نتيجه ی هولناکی به دست ما می داد. به هر حال اين تحقيق يک اهميت ديگر هم دارد و آن اين که از سوی يک مرد محقق انجام گرفته است يعنی می تواند الگويي باشد برای بسياری از اهل هنر و فرهنگ و تحقيق در جامعه ما که در اين کارها هم  نظری زنانه ـ مردانه کننده دارند و اهل تبعيض اند.

سانسور زنان از هر طريقی

           اين فيلتر کردن يا سانسور کردن سايت ها هم شده جزو عمليات رایج کشورهای اهل سانسور و گويا سانسور (فيلترینگ) سايت ها در کشور ما برای خودش صاحب دم و دستگاه بزرگی شده است که کلی کارمند و متخصص و باصطلاح سانسورچی دارد. خانمی از ايران برايم ايميلی فرستاده و، پس از اشاره به اين اداره بی نام و نشان اما فعال، نوشته بودند که هر روز از طرف مقامات يک ليست سانسور کردنی می رود به اين اداره و آن ها شروع می کنند به بازديد دوباره سايت ها و فيلتر کردن دوباره برخی از آن ها. ايشان نوشته بودند که آخرين دستورالعمل برای سانسور کردن سايت ها و وب لاگ هايي است که در ارتباط با حقوق زنان و مسايل جدی مربوط به آن ها می نويسند. ايشان، که سايت خودشان مرتب گرفتار فيلتر می شود، معتقد است که اگر کسی همه ی سايت را هم از عکس ها و نوشته های پورنو پر کند اهميتی ندارد؛ فقط مسايل خاصی است که از طرف حکومت ايران فيلتر می شود و اکنون مسايل جدی زنان، و حتی مطالب بهداشتی ای که به سلامت زنان کمک می کنند، از آن جمله اند. معمولا سانسورچی ها بيشتر آدم هاي ناآگاه و پرتی هستند، بيشتر مثل ماشين هايي بی مغز عمل می کنند، و گاه تا حد خنده داری احمق می شوند. تاريخ ما پر است از اين سانسورچی ها. اما آنان که فرمان اين سانسور ها را می دهند مغزشان کاملا در جهت منافع و ارزش های آن حکومتی کار می کند که بر سر کار است. اگر اکنون می بينيم که دستور سانسور مطالب مربوط به حقوق زنان داده می شود برای اين است که آمارهای موجود به آنها نشان داده است که آشنايي زنان به حقوقشان با مقابل آنان ايستادن مساوی است. اگر زن ها به حقوق خودشان آگاه شوند دیگر چگونه می شود آن ها را به زيان خودشان بسيج کرد، پای صندوق های رای آورد، در تظاهرات راه انداخت و...؟ اگرچه روشن است که اين سانسور و فيلترگذاری کاملا درست هدف گيری شده است اما این ها يادشان رفته که زنان اکنون، و پس از قرن ها آزمايش و خطا و تلاش، رويين تن شده اند و، در نتیجه، آنچه که اهل استبداد می کنند عاقبت به سوی خودشان بازمی گردد.

حکومت هيتلر فعاليت می کردند آشنا شد و به گروهی پيوست که برخی از آمريکاييان مقيم برلين و بسياری از آلمانی ها در آن عضویت داشتند. همچنین او به سازمان ملی معلمان سوسياليست پيوست و در عین حال، همراه با همسر آزادی خواهش، در گروه های ديگر مخالفان هيتلر شروع به فعاليت کرد. اين زن شجاع که ديکتاتوری را تاب نمی آورد، دست به انتشار مطالبی نیز زد که اگر چه بيشتر جنبه ادبی داشتند (مثل زندگی نامه «جک لندن»، يا مصاحبه ای بلند با «توماس وولف») اما همه از روحیه ای آزاديخواه برخوردار بودند ـ روحی که حکومت هيتلری تحمل آن را نداشت و، در نتیجه، بسياری از آن مطالب را سانسور و يا ممنوع اعلام کرد. ميلدرد در کنار کارهای آشکار ادبی اش به فرستادن اطلاعات برای متفقين و فراری دادن صدها يهودی از آلمان نیز کمک کرد. در سال هزار و نهصد سی و نه، با اين که دولت آمريکا به او و ديگر امريکاييان اخطار کرده بود که خاک آلمان را ترک کنند، او در آلمان باقی ماند و همچنان در گروه های مقاومت به فعاليت های خود ادامه داد. در دسامبر چهل و دو، پلیس او و همسرش را، همراه با 117 آلمانی دیگر، دستگير کرد. همسرش که ملیت آلمانی داشت به همراه ديگران بلافاصله به دار آويخته شد، و خود او هم به شش سال حبس محکوم شد. اما هيتلر شخصا این حکم را رد کرد و خواستار برگزاری دادگاهی دیگر در مورد او شد. در اين دادگاه او را به مرگ با گيوتين محکوم کردند. او تنها آمريکايي غير نظامی بود که به دست حکومت نازی محکوم به مرگ شد. آخرين جمله او، درست لحظه ای قبل از مرگ، به گونه ای بود که گويا پس از مرگش آن را گفته باشد: «من آلمان را خيلی دوست داشتم.»

******************************

جمعه 18 شهريور 1384 - 9 سپتامبر 2005

پريرو تاب مستوری ندارد

در ار بندی به «اسلامی» در آيد!

          درست يک ماه پس از يازدهم سپتامبر بود که اهل سرمايه برای مراسم سالانه ی «هالوين»، ماسک های طالبان و بن لادن و عده ای با ريش و عمامه را به تعداد زيادی ساختند و فروختند؛ به طوری که  از آن سال ببعد، در شب های هالوين، و کنار همه ی ماسک های هراس انگيز و ارواح و غيره، ماسک های اين جماعت را هم به فراوانی می شود ديد. حالا هم در بحبوحه هياهوی تندروی های اسلامی و عملياتی که در سراسر دنيا راه انداخته اند باز اهل سرمايه به فکر افتاده اند که اين وسط سودی هم ببرند. و ساختن مايوی اسلامی هم يکی از آن هاست که اخيرا در ترکيه به بازار آمده است.

            روزنانه لس آنجلس تايمز، که خبر پخش و فروش مايوهای اسلامی را در ترکيه انتشار داده است، عکسی هم از دو زن مايوی اسلامی پوشيده گذاشته که ملاحظه می کنيد. اما... يکوقت فکر نکنيد

مردان تخم لاک پشت خور و زنان معترض

          اخيرا گويا مردان مکزيکی برای تقويت قوای جنسی خود به خوردن تخم لاک پشت روی آورده اند. می گويند اين روزها در کوچه ها و خيابان های شهرهای مکزيک دست فروشان تخم لاک پشت می فروشند و مردان مکزيکی آنها را می خرند و همانجا با نمک و آب ليمو می خورند. شایعه به تخم مرغ لاک پشت لقب «وايگرای طبيعی» داده است که هم خرج کمتر و هم زيان کمتری دارد. اما اداره  محيط زيست مکزيک، ضمن رد اين شايعه به شدت به هراس افتاده که، با اين استقبال گرم مردان مکزيکی از تخم لاک پشت، بزودی نسل اين حيوان بی گناه و از همه جا بی خبر  از جهان برچيده خواهد شد و، برای اين که مردان دست از سر تخم لاک پشت بردارند، اداره محيط زيست مکزيک فيلمی تبليغاتی و به اصطلاح «سکسی» درست کرده، تا از طريق رسانه ها به مردان ساده و کم سواد بگويند کاری که می کنيد نتيجه ای ندارد و شما بيهوده شکم خود را از تخم اين حيوان بيچاره پر می کنيد. اما اين فيلم قبل از آن که اثری بر اين دسته از مردان مکزيکی داشته باشد، فرياد فمنيست های مکزيکی را به آسمان بلند کرده است که: «شما داريد از زنان استفاده ابزاری می کنيد!» نيويورک تايمز، که اين خبر را منتشر کرده، می گويد که ماجرای تخم لاک پشت و تبليغات محيط زيست و اعتراض زنان فمنيست در مکزيک  آشوبی به پا کرده است. محيط زيستی ها می گويند: «ما از يک مانکن سکسی استفاده کرده ايم تا به مردانی که اين نوع آگهی ها را نگاه می کنند و تخم لاک پشت هم می خورند بگوئيم دست از اين کار بردارند؛ و قصد اهانت به زنان را هم نداريم.» اما سازمان ملی زنان، که سازمانی دولتی هم هست، وارد اين ماجرا شده و می کوشد تا جلوی اين تبليغات را بگيرد. البته عده ای هم اين برخورد فمنيست ها را «افراط گرايي» خوانده اند و می گويند «چرا  فمنيست ها به اين همه تبليغات که زنان را عريان و نيمه عريان و سکسی نشان می دهد اعتراض نکرده اند و تنها  زورشان به اين آگهی لاک پشتی رسيده است؟» اين حرف البته  که درست نيست؛ زيرا سال های سال است که زنان فمنيست به استفاده از بدن زن در آگهی ها اعتراض کرده و می کنند و اين امر ربطی به اين يک آگهی تخم لاک پشتی آقايان ندارد.

زنی از افتخارات روزنامه نويسی

          ماه سپتامبر ماه تولد «آليس استون»، مهمترين سردبير نشريه معروف «ژورنال زن» (Alice Stone) است. او  از سال هزار و نهصد و نود تا سال هزار و نهصد و هفده سردبير اين نشريه بود و با گروه های برابری خواه زنان ارتباطی تنگاتنگ داشت. اين نشريه، که هنوز هم در آمريکا منتشر می شود، به همت مادر آليس سر و سامان گرفته بود و آليس پس از چند سال کار در آن موفق شد جای مادرش را در آنجا بگيرد. آليس استون، از مادر و پدری سرشناس، يعنی خانم لوسی استون  و آقای هنری براون بلکول، بدنيا آمده و در فضايي سرشار از روشنفکری، حق طلبی و به خصوص فمنيستی بزرگ شده بود. او پس از تحصیل در دانشگاه بوستون، که آن را با درجه افتخار به پايان رساند، به کار در نشريه ژورنال زن مشغول شد. حضور لوسی در اين نشريه سبب شد که نشريه چهره ای فعال تر و روشن تر بخود بگيرد.  او مادرش را مجبور کرد که بخش راديکال جنبش «سافرج»،

يعنی بخشی که برای کسب حق رأی زنان مبارزه می کرد، را به رسميت بشناسد. بدينگونه بود که  ژورنال زن و گروه سافرج ها بهم نزديک شده و فعاليت هايي توام را شروع کردند. همين فعاليت ها  سبب شد که نشريه وضعيتی استثنايي پيدا کند و  طرفدارانی زياد پيدا نمايد. البته آليس استون، از سه سال قبل از اين که سردبير ژورنال زنان بشود، نشريه ديگری را منتشر می کرد که به صورت دوره ای بود و خبرها و مقالات مربوط به فعاليت های سافرج ها را جمع آوری و به نشريات سراسر امريکا می فرستاد. اين کار تا سال هزار و نهصد و پنج، يعنی تا پنج سال پس از سردبيری اش در ژورنال زن، ادامه داشت. او همچنين بصورتی مداوم در حال کمک به آوار گان بود. او اشعار زيادی را از زبان اقليت های مختلفی همچون ارمنی، روسی، و اسپانيايي ترجمه کرد. او همچنين، در اواخر عمرش، کتابی درباره فعاليت های برابری خواهانه مادرش منتشر کرد. اين کتاب به نام «مبارزه ای در حقوق زنان» نام دارد. بدينسان، نام آليس استون هم در تاريخ روزنامه نويسی آمريکا و هم در مبارزات فمنيستی اين سرزمين به عنوان زنی با اهميت مطرح و ثبت است.

******************************

جمعه 11 شهريور 1384 ـ 2 سپتامبر 2005

يادی از «رمز و راز زنانگی»

           بيست و ششم اگوست سالروز تاسيس سازمان ملی زنان آمریکا ست  ـ سازمانی که در سال 1966 به همت خانم «بتی فريدن» شروع به کار کرد و تا سال 1970 زير نظر او اداره می شد.  بتی فريدن را کمتر فمنيست اروپايي و آمريکايي است که نشناسد. او از مهم ترين و مشهورترين فمنيست های دهه های شصت و هفتاد آمريکا بود که به خاطر مقالات و کتاب هايش تا همين امروز هم مورد توجه است.

           اواسط دهه شصت بود که «طرح سياست بدن» ابتدا از آلمان شروع شد و به سراسر اروپا و آمريکا کشيده شد. اين طرح تملک و اختيار زن را بر بدن خود مطرح می کرد. مثلا از همين سال ها بود که زنان، در ارتباط با مساله سقط جنين، مبارزات گسترده ای را شروع کردند و شعار